l VEKOM l VEDAT KOSAL MÜZİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

T.C. YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
VEDAT KOSAL MÜZİK ARAŞTIRMA ve UYGULAMA MERKEZİ
KURULUŞ GEREKÇESİ

Müzik ve sahne sanatları alanı, yaklaşık son yüzelli yıllık süreçte dünyanın belli başlı üniversitelerinde, başta “Müzikoloji/ Müzikbilim” ve kapsadığı alt dallar olmak üzere akademik düzeyde araştırma, inceleme yapılması, bilimsel yayın üretilmesi ve müzik fiziği ile teknolojisinin geliştirilmesine yönelik bilimsel çalışmalar yapılmasını öngören akademik örgütlenmelere kavuşturulmuştur. Bu akademik örgütlenmeler arasında, kurulan müzikbilim bölümlerinin yanısıra, müzik araştırma ve uygulama merkezleri de önemli bir yere ve paya sahip olmuştur. Bu konuda Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, İngiltere, Japonya, Rusya, Kanada gibi ülkeler kurdukları çeşitli örnek müzik araştırma merkezleri ile müzikbilim ve teknolojisinde önemli mesafeler katetmişlerdir. Ülkemizde, Rauf Yektâ Bey ile başlayan müzik araştırmaları en erken 1920 li yıllara tarihlenebilmekte; dünyadaki örnekleri gibi güçlü akademik örgütlenme modellerinin ülkemizde ne yazık ki yeterince olmaması ya da geliştirilmemesi nedeni ile müzikbilim alanındaki çalışma ve yayınlar sınırlı sayıda kalmakta; bu çalışmalar, çoğu bilimsel akademik disipline sahip olmayan kişiler ya da araştırmacılar eliyle yürütülmekte; bu nedenle de ülkemizin, birçok konuda olduğu gibi müzikbilim çalışmaları vadisinde de ileri medeniyetler seviyesinin üzerine çıkarılması ülküsünün somut olarak gerçekleşmesi gecikmektedir.

XXI.yüzyılda bir “dünya üniversitesi” olma idealini benimsemiş bulunan ve bu yolda bir süredir, ülke ve dünya bilim ve sanat kamuoyunun dikkatle izlediği önemli çalışma ve örnek uygulamalara imza atmış ve atmakta bulunan Yıldız Teknik Üniversitesi, sahip olduğu idealler, düşünce yapısı ve insan kaynakları itibarı ile bu alandaki eksikliğin giderilmesinde de öncü rolü üstlenebilecektir. Bu özelliğiyle Yıldız Teknik Üniversitesi, yedi yıl önce kuruluşu gerçekleştirilen Sanat ve Tasarım Fakültesi Müzik ve Sahne Sanatları Bölümünün ardından, müzikbilim araştırmaları ve uygulamaları alanında nitelikli bir yere sahip olacak ve bölüm eğitimini destekleyecek yetkin bir akademik örgütlenmeyi oluşturup, geliştirerek sürekliliğini sağlayabilecek güce ve potansiyele sahiptir.

Buradan hareketle, Üniversitemiz yönetimi ile merhum piyanist besteci Vedat Kosal vârisi bayan Renin Kosal arasında Oniki Ekim İkibinbir tarihinde imzalanan resmî protokol uyarınca Üniversitemiz Rektörlüğüne bağlı “Vedat Kosal Müzik Araştırmaları Merkezi”nin kurulması gündeme gelmiştir. Bayan Renin Kosal’ın, oğlu Vedat Kosal’a ait iki adet konser piyanosu ile kitapları, notaları ve bazı şahsî eşyalarını bağışlayarak oluşturulmasına zemin hazırlanan merkezin ön açılışı ikibiniki yılında gerçekleşmiş, bugün de kuruluş yönetmeliği ile ilgili gerekçeli çalışmanın tamamlanarak üniversitemiz rektörlüğüne sunulması ile “Vedat Kosal Müzik Araştırma ve Uygulama Merkezi”nin nihâî akademik örgütlenmesini gerçekleştirme aşamasına ulaşılmıştır.

Uluslararası değerde bir müzik insanı olan merhum Vedat Kosal’ın (1957-2001) anısının yaşatılması, O’nun gerek piyano icracılığının, gerekse müzik araştırmacılığı alanındaki entelektüel çaba ve çalışmalarının gelecek nesiller bakımından bir örnek oluşturmasını sağlamanın yanısıra; “müzik bilim ve sanatının bütün tür ve dalları ile çalışma alanlarını kapsayacak şekilde araştırma, geliştirme, uygulama çalışmaları gerçekleştirmek; bu alanda üniversitede mevcut bilgi ve deneyimlerle ülkenin bilimsel, sanatsal ve teknolojik alt yapısının güçlendirilmesine katkı sağlamak; yine bu alanda üniversiteye kaynak yaratmak, ulusal ve uluslararası işbirliğine yönelik bilgi ve hizmet üretmek, müzik eğitim-öğretimine katkıda bulunmak” amacı ile kurulan YTÜ-VEDAT KOSAL MÜZİK ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ’nin yukarıda açıklanan nedenler gözönüne alındığında ne denli önemli bir kuruluş önceliğine sahip olduğu açıktır.

2 – MERKEZLE İLGİLİ OLARAK ÜNİVERSİTEDE HÂLEN FAALİYET GÖSTEREN BÖLÜMLER:

Rektörlüğe bağlı olarak kurulacak olan “Vedat Kosal Müzik Araştırma ve Uygulama Merkezi” (YTÜ - VEKOM) ile ilgili olarak Üniversitede hâlen faaliyet gösteren bölüm ve programlarla bunlarda görülen dersler aşağıdadır.

YTÜ Sanat ve Tasarım Fakültesinin üç bölümünden biri olan “Müzik ve Sahne Sanatları Bölümü” ile bu bölüme bağlı üç programın açılımı şöyledir:

Programlarda lisans düzeyinde (Türk makam müziği, ve Batı müziği bağlamlarında) çalgı/dal eğitimleri, ses/ şarkı söyleme eğitimleri, müzik yazısı okuma yazma/nota-solfej eğitimi, solo ve topluluk icracılığı, bestecilik, müzikbilim, müzik kuramı, müzik teknolojisi ile modern dans eğitimleri gerçekleştirilmektedir.

Yine Müzik ve Sahne Sanatları Bölümünde digital ortamda ses kaydı yapılmasına elverişli Ses Kayıt Stüdyosu bulunmaktadır.

Ayrıca YTÜ Sosyalbilimler Enstitüsü bünyesindeki Sanat Yüksek Lisans ve Doktora programlarında müzik dallarını ilgilendiren Organoloji, Paleografya Teknikleri, Çalgı ileri Performans Teknikleri ile Sahne İleri Performans Teknikleri alanında yüksek lisans ve doktora dersleri verilmektedir.

3 – BEŞ YILLIK BİR SÜREÇ İÇİNDE ÖNGÖRÜLEN PROJELER VE ÇALIŞMA ALANLARI İLE İLGİLİ HEDEFLER:

Vedat Kosal Müzik Araştırma ve Uygulama Merkezinin (VEKOM) çalışmalarında beş yıllık süreç içinde öngörülen proje ve çalışmalar şunlardır:

1 – YTÜ- Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü desteği ve denetiminde, Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi ile Alabama School of Mathematics (ABD) öğretim üyelerinin katılımı ile “ Türk Müziği Makam Perdelerini Çalabilen Piyano İmâli Projesi”nin tamamlanarak hayata geçirilmesi;

2 – YTÜ – VEKOM öncülüğü ile Istanbul’da YTÜ-VEKOM’a bağlı bir “Türk Çalgıları Müzesi” nin, Üniversitenin diğer fakülte ve bölümleri ile işbirliği halinde kurulması;

3 – Kantemiroğlu, Ali Ufkî, Rauf Yektâ Bey, Sadettin Arel ve Mahmut Ragıp Gazimihal gibi öncü müzikbilimciler anısına, bilimsel nitelikli “Armağan” kitaplarının hazırlanıp, yayınlanması;

4 – Türk makam ve halk müziği konulu ulusal ve uluslararası kongre takviminin dörder yıl süreli biçimde hazırlanarak uygulamaya konulması;

5 – Bilgisayar destekli çalgı ve nota yazım programlarının geliştirilmesini öngören yeni projelerin devreye sokularak başlatılması,

6 – Türk çalgı yapımcılarının biraraya getirilerek ilk kez bir bilimsel toplantılar zincirinde çalgı yapımı ve yapımcılığının sorunlarının irdelenmesini sağlayacak düzenlemenin yapılması, YTÜ-VEKOM öncülüğünde Türk çalgı yapımcılarına AB Kalite Belgesi verilmesinin sağlanması;

7 – Türk Küğbilimi (müzikoloji) görsel-işitsel Belgeliğinin oluşturulması. “Öğrenci serisi”, “küğbilim serisi”, “makam serisi”, “polifonik seri” gibi başlıklar altında yayın kategorileri oluşturularak hertürlü görsel işitsel müzikbilim eğitim yayınlarının gerçekleştirilmesi;

8 – Türk Folkloru ile ilgili saha araştırmalarının planlanarak yeniden başlatılması ve sonuçlarının bilimsel olarak yayınlanması;

9 – Yılda iki kez (güz – yaz) periodik müzikbilim dergisinin Türkçe ve İngilizce olarak yayınlanması

10 – YTÜ-VEKOM internet sitesinin hazırlanarak uluslararası müzikbilim çevreleri ile daha hızlı ve yoğun temas sağlanması;

11 – Vedat Kosal arşivinin bilgisayar kayıt işlemlerinin tamamlanarak merkezin ulusal ve uluslararası araştırmacılara sürekli açık bulundurulması;

12 – Yıl içi düzenli bilimsel ve sanatsal etkinlikler yanında, her yıl 3 Haziran tarihinde Vedat Kosal anma programının düzenlenerek sanatçının anısının yaşatılmasına devam edilmesi.

3 – MERKEZ FAALİYETLERİNİN PROGRAMLARA VE ARAŞTIRMAYA SAĞLAYACAĞI DESTEK:

Üniversitemiz, müzikbilim alanında araştırmayı teşvik eden ve bizzat gerçekleştiren bir birim kazanacaktır;
Ulusal ve uluslararası araştırmacılara hizmet edecek bir araştırma ortamı ve arşiv imkânı varolanın yanısıra daha da geliştirilecektir;
Merkezde Vedat Kosal’a ait biri Steinway marka olmak üzere çok değerli iki konser piyanosu, sürekli hizmet verir hale gelecektir
Vedat Kosal’ın da hayatta iken çalışmalarının temelini oluşturduğu üzere, Batı ve Türk makam müziğinin birarada araştırılıp işleneceği ve sonuçların yayınlanacağı akademik bir ortama sahip olunacaktır;
Ulusal ve uluslararası müzikbilim çevreleri ile akademik ilişkiler ve bilgi akışı sıklaşacak ve bu yolla ilgili programların çalışmalarına önemli katkı ve destek sağlanacaktır.

4 – MERKEZİN, PROGRAMLARIN AMAÇLADIĞI MESLEKLERE YÖN HAZIRLAYICI VE DESTEKLEYİCİ KATKILARI:

Programlarda müzik eğitimine başlayan öğrencilerin daha ilk andan başlayarak, en başarılılarına Vedat Kosal adına özel öğrenci bursu verilmesi yanında, programların yapısı ve çağdaş eğitim ve öğretimdeki işlevlerine koşut biçimde :

Yerli kültür değerlerinden yola çıkarak uluslararası bilim ve sanat anlayışına uygun bir müzik eğitiminin desteklenmesi ve bu yolda yeni değerler üretilmesi;
Bilimsel araştırma yapma kültürü kazanılması;
Uluslararası akademik ilişkiler ağında etkin ve verimli çalışmaların ve projelerin geliştirilerek müzikbilim ve sanatında referans bir kurum haline gelinmesi;
Bilimsel ve sanatsal etkinliklerin çeşitlilik ve nitelik ölçütleri ile yurt ve dünya bazında özgün örnekler oluşturması;
Türk müzikbilim ve sanatının tüm yönleri ile çağdaş bilim ölçütleri uygulanarak geliştirilmesi, bu alanda referans oluşturacak görsel- işitsel yayınlar geliştirilmesi;
Kültürel değişim programları ve uluslararası nitelikli bilim ve sanat yarışmaları ve projeler yolu ile insan kaynağımızın uluslararası nitelikte iş, bilim ve sanat üretme kapasitesinin artırılması;

Programların amaçladığı mesleklere yön hazırlayıcı ve destekleyici katkılar olarak merkez tarafından gerçekleştirilecek çalışmalarla gerçeklik, etkililik ve süreklilik kazanacaktır.

Meslek yaşamlarına hazırlayıcı ilk bilimsel ve sanatsal çalışmalarını merkez bünyesinde planlanan proje ve çalışmalarla uygulama mevkîine koyabilecekler, staj yolu ile il meslekî deneyimlerini elde edebilecekler;
Kitaplık, nota, CD, LP, taş plâk arşivi ile görsel - işitsel belgelik ve bilgisayar donanımı yanında mevcut piyanolar, programların tüm öğretim kadrosunun ve öğrencilerin araştırma ve uygulamalarında önemli bir imkân oluşturacak;
Bu imkânlar, daha çok ve nitelik boyutu yüksek araştırmanın yapılmasını özendirecek;
Ulusal ve uluslararası bilim-sanat etkinliklerin düzenlenmesini, programların bu etkinliklerdeki işbirliği ile verimlerinin artırılması sağlanacak teşvik edilecek;
Bu bilimsel ve sanatsal etkinlikler yoluyla bilim-sanat insanlarının bilgi ve tecrübe değişimlerini sağlayacak çok ve çeşitli ulusal ve uluslararası çalışma platformları oluşacak;
Merkezin aynî ve maddî kazanımları, programların daha geniş kapsamlı akademik çalışma gerçekleştirmelerine destek ve kaynak yaratacak nitelikte olacaktır.

6 – MERKEZ FAALİYETLERİNİN, PROGRAMLARDA YÜRÜTÜLMEKTE OLAN ARAŞTIRMALARDAN NASIL FARKLILAŞACAĞI:

Merkezin, üniversite içi kaynaklara olduğu kadar üniversite dışı kaynaklara da açık olan yapısı, daha dinamik ve etkili bir araştırma alt yapısı oluşmasını sağlayacaktır.
Böylelikle modern gelişmeler merkezin girişimleri ile daha etkin olarak üniversite bünyesine dahil edilerek hizmete verileceğinden, malzeme, konu ve kapsam bakımından araştırma alanında önemli bir genişlik, zenginlik ve farklılık sağlanabilecektir.
Mevcudun geliştirilmesi ile oluşturulacak bir araştırma kitaplığı, nota ve görsel-işitsel yayın arşivi ile bilgisayar erişim ağının sağlayacağı büyük katkı açıktır.
Tamamen bilimsel araştırma ve yayınlar alanına yoğunlaşmış bir merkezin, örgün eğitim faaliyetlerini de yükümlenen programlarla olan işlev farkı da ortadadır.
Uluslararası ilişkilerin sürekli ve canlı tutulması ile araştırma faaliyetlerinde yine programlardan daha farklı bir yol izlenmiş olacaktır.
Programların araştırma faaliyetlerini destekleyecek ve zenginleştirecek bir altyapıya sahip olan merkez, düzenleyeceği diğer etkinlik ve girişimlerle de araştırma faaliyetleri için ek kaynaklar elde edebilecektir.

7 – MERKEZ FAALİYETLERİNİN ÖZELDE ÜNİVERSİTEYE, GENELDE TOPLUMA YAPABİLECEĞİ KATKI :

Merkez, amacı, niteliği ve işlevi itibarı ile; alt yapısı, ulusal ve uluslararası ilişkileri ve bilimsel-sanatsal yayınları ile üniversitenin “dünya üniversitesi” ideal ve hedefine büyük katkı sağlayacak bir öncü kuruluş ve aynı zamanda bir bilimsel – sanatsal prestij projesi olacaktır;
Üniversitenin eğitim – öğretim faaliyetinde interdisipliner çalışma ilke ve yaklaşımları ile bilimsel – sanatsal çalışkalara destek sağlayacaktır;
Üniversitenin gerek eğitici ve gerekse öğrenci potansiyelinin çağdaş vizyon ve misyonlarına önemli bir açılımla katkı sağlayacaktır;
Her türlü görsel- işitsel yayınları, bilim ve sanat etkinlikleri, ulusal ve uluslararası projeleri ile toplumun bir bilgi çağı toplumu olmasına hizmet edecek, bu yöndeki çalışmaları ile ulusun yüzünü ağartacaktır.

Vedat Kosal Vârisi Bayan Renin Kosal, Vedat Kosal’a ait Steinway ve Liehr marka iki adet konser piyanosu ile Kosal’ın nota ve kitap kolleksiyonunu ve bazı kişisel eşyalarını bu merkez için bağışlamıştır.
YTÜ merkez yerleşkesi N Blok {Agâvât Dairesi} içinde bulunan yaklaşık 90 M2lik bir salon bu malzemenin yerleştirilmesi için üniversite tarafından tahsis edilmiştir;
Bayan Renin Kosal’ın maddî desteği ile salon çepeçevre, dört bilgisayar çalışma düzenekli camekânlı dolaplarla ve jaluzi kumaş perdelerle tefriş edilmiştir;
Vedat Kosal’a ait Steinway konser piyanosu, kitaplar, nota ve plak kolleksiyonu, Dual marka pikap ile bazı şahsî eşyaları bu dolap ve camekânlara yerleştirilmiştir;
IBM firmasından bir adet E 54 model bilgisayar merkez çalışmalarında kullanılmak üzere bağış olarak sağlanmıştır;
Lâika Karabey vârisi Bayan Filiz Ofluoğlu, Lâika Karabey’e ait “Musikî Mecmuası Kolleksiyonu” ile bir adet Onnik yapımı değerli tanbûru ve Hüseyin Sadettin Arel’e ait Manol yapımı antika udu merkez arşiv ve müzesi için bağışlamıştır;
Prof. Dr. Halil Nadaroğlu vârisi Bayan Naciye Nadaroğlu eşine ait taş plak, ses bandı ve Darülelhân nota kolleksiyonu ile Grundig marka müzik dolabını merkez arşivi için bağışlamıştır.
Hal-i hazırı ile merkez, çalışmaya başlayabilecek altyapıya sahiptir.

Doğaldır ki merkezin malzeme ve mekân itibarı ile artan gereksinimleri zaman içinde gerek üniversitenin katkıları gerekse üniversite dışı kişi ve kuruluşlardan sağlanacak edinimlerle karşılanma, iyileştirilme ve geliştirilmeye konu olacaktır.